Sprzedaż towarów poza Unię Europejską może korzystać ze stawki 0% VAT, ale tylko wtedy, gdy eksporter w odpowiednim terminie ma dowody wywozu. Od 18 listopada 2026 r. obowiązują nowe zasady: oprócz dokumentów celnych dowodem wywozu mogą być także dokumenty przewozowe, a zaliczki na poczet eksportu korzystają ze stawki 0%, jeśli wywóz nastąpi w ciągu 6 miesięcy. Sprawdź, jak rozliczyć eksport towarów krok po kroku.
Czym jest eksport towarów w VAT?
Zgodnie z art. 2 pkt 8 ustawy o VAT eksport towarów to dostawa towarów wysyłanych lub transportowanych z terytorium Polski poza terytorium Unii Europejskiej przez:
- dostawcę lub na jego rzecz (eksport bezpośredni),
- nabywcę mającego siedzibę poza Polską lub na jego rzecz (eksport pośredni), z wyłączeniem towarów wywożonych przez samego nabywcę na wyposażenie lub zaopatrzenie prywatnych środków transportu, np. statków rekreacyjnych.
Od 18 listopada 2026 r. definicja nie zawiera już warunku potwierdzenia wywozu przez organ celny. Potwierdzenie wywozu nadal jest jednak kluczowe – tyle że jako warunek zastosowania stawki 0%, a nie element samej definicji.
Eksportem nie jest sprzedaż do kontrahenta z innego kraju UE – to wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów, rozliczana na innych zasadach. Eksportem nie jest też świadczenie usług dla firm spoza UE – o usługach piszemy w artykule Świadczenie usług na rzecz kontrahenta z Unii Europejskiej.
Eksport bezpośredni i pośredni
W eksporcie bezpośrednim sprzedawca sam organizuje wywóz (lub zleca go przewoźnikowi) i występuje w zgłoszeniu wywozowym jako eksporter. W eksporcie pośrednim wywóz organizuje nabywca. W obu przypadkach polski sprzedawca może zastosować stawkę 0%, ale przy eksporcie pośrednim zdobycie dowodów wywozu bywa trudniejsze, bo dokumenty są w rękach nabywcy – warto zapisać ten obowiązek w umowie.
Moment powstania obowiązku podatkowego
Obowiązek podatkowy w eksporcie powstaje na zasadach ogólnych – z chwilą dokonania dostawy towarów. Jeżeli przed dostawą sprzedawca otrzyma całość lub część zapłaty (zaliczkę, przedpłatę), obowiązek podatkowy powstaje w dniu jej otrzymania, w odniesieniu do otrzymanej kwoty.
Podstawą opodatkowania jest wszystko, co stanowi zapłatę od nabywcy, w tym koszty dodatkowe (np. transport, ubezpieczenie, opakowanie) pobierane od nabywcy. Nie wlicza się do niej rabatów udzielonych w momencie sprzedaży.
Warunki stawki 0% – dowody wywozu
Stawkę 0% stosuje się, jeżeli przed upływem terminu złożenia JPK_V7 za dany okres rozliczeniowy podatnik ma dowody, z których wynika, że w wyniku dostawy towary zostały wywiezione poza terytorium UE.
Podstawowym dowodem są dokumenty potwierdzone przez właściwe organy celne – w praktyce najczęściej elektroniczny komunikat potwierdzający wywóz z systemu AES. Od 18 listopada 2026 r. dowodami mogą być również:
- dokument przewozowy od przewoźnika lub spedytora potwierdzający dostarczenie towarów poza UE,
- dokument operatora pocztowego potwierdzający doręczenie przesyłki poza UE,
- dokument administracji celnej państwa trzeciego (lub jego kopia) wraz z pisemnym oświadczeniem nabywcy o dostarczeniu towarów.
Co, jeśli nie ma dowodów w terminie?
- Jeżeli do terminu złożenia JPK_V7 za okres dostawy nie masz dowodów wywozu, nie wykazujesz tej dostawy w tym okresie.
- Dostawę wykazujesz ze stawką 0% w okresie następnym, jeśli dowody otrzymasz przed upływem terminu złożenia JPK_V7 za ten następny okres.
- Jeżeli i w tym terminie nie masz dowodów, wykazujesz dostawę w okresie następnym ze stawką krajową właściwą dla danego towaru (np. 23%).
- Gdy dowody wywozu otrzymasz później, możesz skorygować podatek należny w rozliczeniu za okres, w którym je otrzymałeś.
Przykład 1. Producent maszyn wydał towar przewoźnikowi 24 listopada 2026 r. w ramach eksportu do USA. Do 25 grudnia 2026 r. (termin JPK_V7 za listopad) nie ma potwierdzenia wywozu, więc nie wykazuje dostawy w rozliczeniu za listopad. Komunikat potwierdzający wywóz otrzymuje 15 stycznia 2027 r., czyli przed terminem JPK_V7 za grudzień – wykazuje więc eksport ze stawką 0% w rozliczeniu za grudzień 2026 r.
Gdyby potwierdzenie przyszło dopiero 10 marca 2027 r., w rozliczeniu za grudzień musiałby wykazać sprzedaż ze stawką 23%, a w rozliczeniu za marzec 2027 r. – skorygować podatek, wykazując eksport ze stawką 0%.
Zaliczki na poczet eksportu
Zaliczka otrzymana przed eksportem także może być opodatkowana stawką 0%. Od 18 listopada 2026 r. warunkiem jest, aby wywóz towarów nastąpił w ciągu 6 miesięcy, licząc od końca miesiąca, w którym otrzymano zaliczkę, a podatnik w tym terminie uzyskał dowody wywozu. Wcześniej termin wynosił 2 miesiące (z możliwością wydłużenia, gdy wynikało to ze specyfiki dostaw), więc nowa regulacja jest dla eksporterów korzystniejsza.
Przykład 2. Firma otrzymała 10 grudnia 2026 r. zaliczkę 45 000 USD na maszynę produkowaną na zamówienie klienta z USA. Jeżeli wywiezie maszynę i uzyska dowód wywozu do 30 czerwca 2027 r., zaliczka korzysta ze stawki 0%. Jeżeli wywóz się opóźni, zaliczkę opodatkowuje się stawką krajową, a po otrzymaniu dowodów wywozu podatek można skorygować.
Przepisy przejściowe przewidują, że nowe zasady stosuje się do eksportu, dla którego termin złożenia rozliczenia nie upłynął przed 18 listopada 2026 r. Do zaliczek otrzymanych wcześniej stosuje się nowy termin 6 miesięcy, jeśli wywóz następuje od tego dnia.
Faktura eksportowa i kurs waluty
Fakturę za eksport wystawia się co do zasady do 15. dnia miesiąca następującego po miesiącu dostawy (lub otrzymania zaliczki), nie wcześniej niż 60 dni przed dostawą. Od 2026 r. polscy podatnicy wystawiają faktury w KSeF także dla nabywców zagranicznych – kontrahentowi przekazuje się je poza systemem, np. jako wizualizację z kodem QR.
Jeżeli faktura jest w walucie obcej, podstawę opodatkowania przelicza się na złote po kursie średnim NBP z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień powstania obowiązku podatkowego. Gdy faktura została wystawiona przed powstaniem obowiązku podatkowego, stosuje się kurs z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień wystawienia faktury. Przychód w PIT przelicza się według odrębnych zasad – po kursie z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień uzyskania przychodu.
Eksport w JPK_V7 i KPiR
Eksport towarów wykazuje się w części ewidencyjnej JPK_V7 jako dostawę ze stawką 0% (osobno od wewnątrzwspólnotowych dostaw towarów), a w części deklaracyjnej – w polu przeznaczonym na eksport towarów. Prawo do odliczenia VAT od zakupów związanych z eksportem przysługuje na zasadach ogólnych, a nadwyżkę podatku naliczonego można otrzymać w formie zwrotu.
W KPiR przychód z eksportu ujmuje się w kolumnie „Przychód ze sprzedaży towarów i usług” zgodnie z momentem powstania przychodu w PIT. W programie 360 Księgowość fakturę eksportową wystawisz bezpośrednio w KSeF – instrukcje znajdziesz w dziale POMOC. Przeczytaj też: Usługa kurierska a firma transportowa – różnice w podatku.
