Kluczowe zagadnienia w artykule:
- Ustawowy obowiązek MPP w KSeF
- Dobrowolna adnotacja według KIS: Stanowisko fiskusa potwierdzające, że prewencyjne oznaczanie każdej e-faktury jako MPP w polu P_18A nie stanowi wady formalnej dokumentu.
- Skutki dla nabywcy: Dlaczego obowiązek zapłaty w split paymencie wynika z przepisów prawa, a nie z samej treści e-faktury, oraz jak rozliczana jest sankcja 30% VAT.
- Korekta pola P_18A po likwidacji not korygujących: Zasady wystawiania faktur korygujących w KSeF przy uchyleniu art. 106k ustawy o VAT.
- Rozliczenia szczególne i zmiany od 2027 r.: Postępowanie przy kompensatach, fakturach walutowych, płatnościach kartą oraz nadchodzący obowiązek podawania numeru/identyfikatora KSeF w przelewie bankowym.
Dotychczas adnotację „mechanizm podzielonej płatności” wolno było stosować na fakturach także dobrowolnie. Wdrożenie KSeF wywołało jednak wątpliwości, czy dedykowane pole split payment w e-fakturze można zaznaczać również wtedy, gdy transakcja nie podlega temu obowiązkowi. Kwestię tę w 2026 roku rozstrzygał Dyrektor KIS w interpretacjach indywidualnych (m.in. z 2 października 2026 r., sygn. 0113-KDIPT1-2.4012.772.2026.1.AB).
Kiedy adnotacja jest obowiązkowa?
Zgodnie z art. 106e ust. 1 pkt 18a ustawy o podatku od towarów i usług w przypadku faktur, w których kwota należności ogółem przekracza kwotę 15.000 zł lub jej równowartość wyrażoną w walucie obcej, obejmujących dokonaną na rzecz podatnika dostawę towarów lub świadczenie usług, o których mowa w załączniku nr 15 do ustawy, faktura powinna zawierać wyrazy „mechanizm podzielonej płatności”.
Przy czym do przeliczania na złote kwot wyrażonych w walucie obcej stosuje się zasady przeliczania kwot stosowane w celu określenia podstawy opodatkowania.
Warunki te muszą być spełnione łącznie, a więc adnotację „mechanizm podzielonej płatności” na fakturze zamieszcza się, gdy przedmiotem dostawy towarów lub świadczenia usług na rzecz podatnika są towary lub usługi z załącznika nr 15 do ustawy o VAT i równocześnie kwota należności ogółem przekracza kwotę 15.000 zł lub jej równowartość wyrażoną w walucie obcej.
Dlaczego przedsiębiorcy zamieszczają na fakturach adnotację MPP pomimo braku obowiązku?
Brak obowiązkowej adnotacji „mechanizm podzielonej płatności” grozi sankcją w wysokości 30% kwoty VAT wykazanej dla pozycji z załącznika nr 15. Kary nie nakłada się, jeśli nabywca ostatecznie opłacił fakturę w split paymencie lub gdy podatnik będący osobą fizyczną odpowiada już za ten czyn na gruncie karnoskarbowym.
Wielu przedsiębiorców umieszcza tę adnotację na wyrost – a część wręcz na każdej wystawianej fakturze – aby uniknąć sankcji, ułatwić sobie fakturowanie i wyeliminować konieczność weryfikowania trudnej klasyfikacji towarów oraz ustawowego progu 15 000 zł brutto.
Adnotacja „mechanizm podzielonej płatności” w strukturze FA(3)
Fakturę ustrukturyzowaną wystawia się zgodnie ze wzorem udostępnianym przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych (art. 106gb ust. 1 i 8 ustawy o VAT), czyli obecnie według struktury logicznej FA(3). Adnotacji o podzielonej płatności służy pole P_18A w elemencie „Adnotacje”. Według opisu struktury przyjmuje ono wartość „1”, jeżeli faktura dokumentuje transakcję objętą obowiązkowym MPP, a w przeciwnym wypadku wartość „2”. Opis nie przewiduje zatem wprost zamieszczenia dobrowolnej adnotacji „mechanizm podzielonej płatności”. Wątpliwości przedsiębiorców w zakresie dobrowolnej adnotacji MPP na fakturach ustrukturyzowanych dotyczą więc dwóch kwestii:
- czy adnotację wolno zamieścić bez obowiązku oraz
- czy właściwym miejscem jest wtedy pole P_18A, czy raczej pole przeznaczone na informacje dodatkowe.
Adnotacja MPP na fakturach ustrukturyzowanych nieobjętych obowiązkowym mechanizmem podzielonej płatności
W interpretacji indywidualnej z 16 czerwca 2026 roku sygn. 0114-KDIP1-1.4012.222.2026.2.MM wnioskodawcą była spółka sprzedająca i wynajmująca wózki widłowe oraz świadcząca usługi serwisowe. Z uwagi na dużą dynamikę zmian asortymentu obawiała się błędów przy ustalaniu, czy towar jest wymieniony w załączniku nr 15, a w konsekwencji wystawienia faktury bez obowiązkowej adnotacji „mechanizm podzielonej płatności”. Spółka wprowadziła więc jednolitą zasadę oznaczania jako MPP każdej faktury wystawianej w KSeF.
Dyrektor KIS uznał jej stanowisko za prawidłowe. Wyjaśnił, że „przepisy ustawy o podatku od towarów i usług regulujące zakres danych na fakturze określają elementy konieczne do zamieszczenia. Podatnik może oprócz tych elementów zamieścić również inne informacje, co nie stanowi naruszenia przepisów dotyczących wystawienia faktur. Dotyczy to również faktur wystawianych przy użyciu KSeF”.
W konsekwencji stwierdził, że „podatnik może oznaczać każdą fakturę ustrukturyzowaną wysyłaną za pośrednictwem KSeF wskazaniem „mechanizm podzielonej płatności”, także w przypadku, gdy dana transakcja nie jest objęta obowiązkowym mechanizmem podzielonej płatności”, a takie oznaczanie „nie stanowi przesłanki do uznania takiej faktury za wadliwą”.
Szerszy zakres ma interpretacja z 2 października 2026 roku (sygn. 0113-KDIPT1-2.4012.772.2026.1.AB). Spółka, która przed wdrożeniem obowiązkowego KSeF zamieszczała adnotację również na fakturach nieobjętych tym obowiązkiem, a w KSeF oznacza wyłącznie faktury nim objęte, zapytała nie tylko o dopuszczalność dobrowolnej adnotacji, lecz także o to, czy można ją wpisać w polu P_18A, czy jedynie w innym polu struktury. Dyrektor KIS uznał jej stanowisko za prawidłowe w zakresie obu pytań. Powtórzył przytoczoną argumentację i odniósł się do budowy struktury FA(3): „Wskazany opis w schemie odnosi się zatem wyłącznie do przypadków, w których występuje ustawowy obowiązek stosowania MPP. Jeśli podatnik – pomimo braku ustawowego obowiązku – chce dobrowolnie umieścić tę adnotację na fakturze, w polu P_18A powinien wskazać wartość „1”. Dopuszczalne jest również zamieszczenie dodatkowej adnotacji w polu „DodatkowyOpis””.
Przykład
Pan Marcin prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą, jest czynnym podatnikiem VAT i rozlicza podatek dochodowy na podstawie podatkowej księgi przychodów i rozchodów. Sprzedaje laptopy, czyli towary wymienione w załączniku nr 15 do ustawy o VAT, oraz świadczy usługi administrowania siecią komputerową, których w tym załączniku nie ma. Aby nie pominąć obowiązkowej adnotacji, ustawił w programie do fakturowania wartość „1” w polu P_18A dla wszystkich faktur wysyłanych do KSeF.
8 września 2026 roku wystawił na rzecz pani Anny, która prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą i jest czynnym podatnikiem VAT, fakturę za usługę administrowania siecią na kwotę 19 680 zł brutto (16 000 zł netto i 3680 zł VAT). Faktura zawiera adnotację „mechanizm podzielonej płatności”, choć usługa nie jest wymieniona w załączniku nr 15. W świetle przytoczonych interpretacji faktura nie jest z tego powodu wadliwa. Pani Anna nie ma obowiązku zapłaty za fakturę poprzez split payment, może uregulować należność zwykłym przelewem, nie naraża się na sankcje po stronie nabywcy. 22 września 2026 roku pan Marcin wystawił pani Annie fakturę dokumentującą sprzedaż sześciu laptopów za 22 140 zł brutto (18 000 zł netto i 4140 zł VAT). Kwota należności ogółem przekracza 15 000 zł, a faktura obejmuje towary z załącznika nr 15, więc adnotacja jest obowiązkowa, a pani Anna musi zapłacić z zastosowaniem MPP. Obowiązek ten istniałby również wtedy, gdyby sprzedawca adnotacji nie zamieścił.
Co adnotacja MPP oznacza dla nabywcy i zmiany w MPP od 2027 roku
Obowiązek zapłaty w split paymencie wynika bezpośrednio z przepisów, a nie z adnotacji na fakturze. Oznacza to, że dobrowolny wpis nie zobowiązuje nabywcy do płatności w MPP, z kolei brak wymaganego oznaczenia nie zwalnia go z weryfikacji transakcji. Za pominięcie obowiązkowego MPP nabywcy grozi sankcja 30% VAT (chyba że sprzedawca rozliczył podatek lub nabywca ponosi odpowiedzialność karnoskarbową) oraz wyłączenie wydatku z kosztów podatkowych (PIT/CIT).
Od 1 stycznia 2027 roku wchodzą istotne zmiany:
- sankcja wyłączenia wydatku z kosztów w PIT/CIT przestanie obowiązywać dla faktur wystawionych od tej daty (sankcja 30% VAT pozostaje bez zmian),
- w przelewie MPP obowiązkowe stanie się podawanie numeru KSeF faktury lub identyfikatora zbiorczego,
- załącznik nr 15 otrzyma nowe brzmienie, w którym towary będą klasyfikowane według kodów CN, a usługi według PKWiU.
1. Czy faktura mieszana powyżej 15 000 zł z jedną pozycją z załącznika nr 15 wymaga MPP w KSeF?
Tak. Sprzedawca musi ustawić P_18A = 1 dla całej e-faktury, jeśli jej łączna kwota brutto przekracza 15 000 zł. Nabywca ma jednak ustawowy obowiązek opłacić w MPP wyłącznie kwotę VAT przypadającą na pozycje z załącznika nr 15 (choć opłacenie całego podatku w split paymencie jest dopuszczalne).
2. Czy fakturę ze znacznikiem P_18A = 1 w KSeF można rozliczyć kompensatą?
Tak. Zgodnie z art. 108a ust. 1d ustawy o VAT potrącenie wierzytelności (ustawowe i umowne) zwalnia z obowiązku zapłaty w MPP do wysokości kompensaty. Oznaczenie P_18A = 1 wskazuje jedynie charakter transakcji, a nie wymusza fizycznego przelewu bankowego.
3. Czy transakcję z załącznika nr 15 powyżej 15 000 zł można opłacić kartą lub BLIK-iem?
Nie zwalnia to z rygorów split paymentu. Według Ministerstwa Finansów obowiązkowy MPP musi być zrealizowany wyłącznie dedykowanym przelewem bankowym. Płatność kartą lub BLIK-iem naraża nabywcę na sankcję 30% VAT, chyba że sprzedawca prawidłowo rozliczy cały należny podatek w urzędzie skarbowym.
4. Jak technicznie opłacić w MPP fakturę w walucie obcej (np. EUR)?
Rachunki VAT prowadzone są wyłącznie w PLN, dlatego płatność dzieli się na dwa odrębne transfery:
- Kwotę podatku VAT płaci się w złotówkach przelewem MPP na rachunek VAT sprzedawcy (VAT na fakturze w KSeF musi być wykazany w PLN). Kwotę netto reguluje się zwykłym przelewem walutowym na standardowe konto walutowe kontrahenta.
Autorka artykułu: Karolina Szopa
