Split payment (MPP) – zasady w praktyce

Mechanizm podzielonej płatności (MPP, split payment) działa w Polsce od lipca 2018 r., a od 1 listopada 2019 r. jest obowiązkowy dla części transakcji. Sprawdź, kiedy musisz zapłacić fakturę w MPP, jak wygląda taki przelew, do czego służy rachunek VAT, jakie sankcje grożą za błędy i co zmienia się od 1 stycznia 2027 r.

Czym jest split payment?

Split payment to sposób zapłaty za fakturę przelewem, w którym jedna płatność jest automatycznie dzielona przez bank na dwie części:

kwota netto trafia na rachunek rozliczeniowy sprzedawcy,
kwota VAT trafia na powiązany z nim rachunek VAT sprzedawcy.

Nabywca wykonuje jeden przelew – tzw. komunikat przelewu w mechanizmie podzielonej płatności, dostępny w bankowości elektronicznej – a resztą zajmuje się bank. MPP działa wyłącznie przy płatnościach przelewem w złotych.

Kiedy split payment jest obowiązkowy?

Od 1 listopada 2019 r. nabywca musi zapłacić w MPP, jeżeli łącznie:

faktura dokumentuje dostawę towarów lub świadczenie usług wymienionych w załączniku nr 15 do ustawy o VAT (m.in. stal, paliwa, elektronika, części samochodowe, wiele usług budowlanych),
kwota należności ogółem na fakturze przekracza 15 000 zł brutto lub jej równowartość w walucie obcej,
transakcja jest zawarta między podatnikami.

Na takiej fakturze sprzedawca musi umieścić adnotację „mechanizm podzielonej płatności”. W fakturze ustrukturyzowanej w KSeF służy do tego pole P_18A. Obowiązek zapłaty w MPP wynika z przepisów, a nie z samej adnotacji – nabywca musi go dochować także wtedy, gdy sprzedawca o adnotacji zapomniał. Przy fakturze obejmującej zarówno pozycje z załącznika nr 15, jak i inne, obowiązkowo w MPP płaci się co najmniej VAT przypadający na pozycje z załącznika.

W pozostałych przypadkach split payment jest dobrowolny – nabywca może z niego skorzystać przy każdej fakturze z wykazanym VAT, także poniżej 15 000 zł. Sprzedawca może też dobrowolnie oznaczać faktury adnotacją MPP. Interpretacje z 2026 r. potwierdzają, że nie czyni to faktury wadliwą – szczegóły w artykule KSeF a mechanizm podzielonej płatności.

Obowiązek zapłaty w MPP nie dotyczy kwot rozliczonych kompensatą (potrąceniem), w zakresie, w jakim należność została w ten sposób uregulowana.

Jak wygląda przelew w MPP?

W komunikacie przelewu w mechanizmie podzielonej płatności podaje się:

kwotę VAT, która ma trafić na rachunek VAT sprzedawcy (całość albo część podatku z faktury),
kwotę brutto (całość albo część wartości sprzedaży),
numer faktury, której dotyczy płatność,
numer NIP sprzedawcy.

Od 1 stycznia 2027 r. czynny podatnik VAT płacący przelewem innemu czynnemu podatnikowi VAT za fakturę ustrukturyzowaną będzie musiał podawać w przelewie numer KSeF faktury albo identyfikator zbiorczy. Dotyczy to wszystkich takich płatności, nie tylko tych w MPP.

Faktury zaliczkowe, korygujące i z odwrotnym obciążeniem

Faktura zaliczkowa – można ją opłacić w MPP. Nie da się natomiast zapłacić w MPP faktury pro forma, bo nie jest fakturą VAT.
Faktura korygująca – MPP można zastosować także przy płatnościach wynikających z faktury korygującej.
Faktura z adnotacją „odwrotne obciążenie” – nie zawiera kwoty VAT, więc nie płaci się jej w MPP. Kiedy odwrotne obciążenie nadal obowiązuje, wyjaśniamy w artykule Odwrotne obciążenie w VAT – kiedy nadal obowiązuje.

Rachunek VAT – do czego służy?

Bank tworzy rachunek VAT automatycznie dla każdego rachunku rozliczeniowego przedsiębiorcy, bezpłatnie. Przedsiębiorca nie może swobodnie dysponować środkami zgromadzonymi na rachunku VAT. Może z nich zapłacić m.in.:

VAT z faktur zakupowych opłacanych w MPP,
VAT wynikający z JPK_V7 oraz VAT z tytułu importu,
podatek dochodowy (PIT, CIT), akcyzę i należności celne,
składki ZUS, w tym składkę zdrowotną, oraz składki KRUS.

Środki z rachunku VAT można przekazać na zwykły rachunek firmowy po uzyskaniu zgody naczelnika urzędu skarbowego. Wniosek trzeba uzasadnić, a urząd wydaje postanowienie w terminie 60 dni. Może odmówić, np. gdy podatnik ma zaległości podatkowe albo istnieje obawa, że nie zapłaci zobowiązań.

Na rachunek VAT trafiają nie tylko płatności od kontrahentów w MPP, ale też – na wniosek podatnika – zwroty VAT. Rachunku VAT nie mają przedsiębiorcy, którzy prowadzą działalność bez rachunku firmowego, korzystając wyłącznie z prywatnego konta osobistego.

Sankcje za niestosowanie MPP

Brak adnotacji na fakturze – sprzedawcy grozi dodatkowe zobowiązanie podatkowe w wysokości 30% kwoty VAT przypadającej na pozycje z załącznika nr 15. Sankcji nie stosuje się, jeżeli nabywca i tak zapłacił w MPP.
Zapłata poza MPP – nabywcy grozi dodatkowe zobowiązanie w wysokości 30% kwoty VAT, chyba że sprzedawca rozliczył cały VAT z tej faktury. Grozi też odpowiedzialność karna skarbowa.
Podatek dochodowy – zapłata z naruszeniem obowiązku MPP wyłącza wydatek z kosztów uzyskania przychodów. Od 1 stycznia 2027 r. ta sankcja w PIT i CIT przestaje obowiązywać dla płatności z faktur wystawionych od tej daty (ustawa z 18 września 2026 r., Dz.U. 2026 poz. 1371). Sankcja 30% w VAT pozostaje.

Zapłata w MPP chroni też nabywcę – nie odpowiada on solidarnie za VAT sprzedawcy z danej transakcji, także wtedy, gdy zapłacił na rachunek spoza białej listy. Więcej w artykule Biała lista podatników VAT.

Co zmienia się w MPP od 1 stycznia 2027 r.?

nowe brzmienie załącznika nr 15 – zmienia się lista towarów i usług objętych obowiązkowym MPP; do faktur wystawionych przed 2027 r. stosuje się co do zasady dotychczasowy wykaz,
nowy załącznik nr 16 – lista usług (m.in. IT, rachunkowych, reklamowych), przy których nabywca może odpowiadać solidarnie za VAT sprzedawcy; zapłata w MPP wyłącza tę odpowiedzialność,
obowiązek podawania numeru KSeF faktury w przelewach między czynnymi podatnikami VAT,
koniec sankcji kosztowej w PIT i CIT za zapłatę poza MPP (dla faktur wystawionych od 2027 r.).

Jeżeli sprzedajesz usługi budowlane, przeczytaj też: Split payment przy usługach budowlanych.